SUBMISSIONS

SUBMISSION DETAIL

Emre ATALAY, Ahmet Turgut TUNCER
 


Keywords:



FARKLI KALKAN SONLANDIRMA METOTLARININ YILDIRIMIN DOLAYLI ETKLERNE KARI BAARIMININ NCELENMES
 
Yldrm, yksek akm ve yksek voltajn ani boalmasyla oluan doal bir olgudur. Yldrmlar bulutlar aras, bulut ii veya bulut ile yeryz arasnda meydana gelebilir. Ayrca uaklara da yldrm arpma riski vardr. Gnmzde yldrm arpmasn nleyebilecek sistemler bulunmadndan yldrmn etkilerini azaltmak iin almalar yaplmaktadr. Uaklarda kullanlan metalik malzemeler, Faraday kafesi etkisi gstererek, yldrm kaynakl elektromanyetik alanlarn uaa girmesini nler ancak gnmzde daha sk kullanlan kompozit yaplar bu konuda metallere gre daha kt performans gstermektedirler. Ayrca uaktaki pencere ve kaplar gibi sreksizlikler Faraday kafesinde boluklar oluturarak yksek akmlarn uaa girmesine izin verir. Bu nedenle uaklarda kullanlan ekipmanlarn yldrmn dolayl etkilerine kar dayankl olmas gerekmektedir. Ekipman yldrmn dolayl etkilerinden korumann en yaygn yntemi ekranl kablolardr. Bu korumada, kalkann ekranlama etkinliini ve sonlandrma ynteminin bu korumaya nasl katkda bulunduunu anlamak nemlidir. Literatrde farkl kalkan sonlandrma yntemlerinin performansn inceleyen almalar mevcuttur ancak bu almalar ya dorudan ekranlama etkinliini lmekte ya da kalkann farkl frekanslardaki elektromanyetik alanlara kar performansn incelemektedir. Bu almada, yldrmn dolayl etkilerine kar farkl kalkan sonlandrma yntemlerinin baarm test edilmitir. Test iin kalkan sonlandrma yntemi belirlenirken, havaclk endstrisinde yaygn olarak kullanlan yntemler dikkate alnmtr. Test dzenekleri standartlara gre hazrlanmtr. Test sonucunda kabloda indklenen akm deerleri elde edilmitir. Bu sayede, yldrmn kablolar zerindeki etkileri dorudan gzlemlenebilmitir. Elde edilen sonular literatrdeki kalkan sonlandrma yntemlerinin baarmlaryla ve kendi aralarnda karlatrlm, sonularn literatr ile uyumlu olduu grlmtr. Aratrma sonucunda zellikle havaclk ve uzay endstrisi tarafndan hangi kalkan sonlandrma ynteminin tercih edilmesi gerektii belirlenmi ve en etkili kalkan sonlandrma ynteminin 360˚ ift tarafl backshellde sonlandrma olduu tespit edilmitir. ORCID ID: 0000-0002-0856-9520

Anahtar Kelimeler: Yldrm, Yldrmn dolayl etkisi, Kalkan sonlandrma, Uak